Historia Lasów Komunalnych miasta Poznania jest nieodłącznie związana z kompleksem leśnym „Dębina”, który od XV w. należał do klasztoru Karmelitów Trzewiczkowych przy kościele pw. Bożego Ciała nazywanego na planach Rzepeckiego z 1742 r. jako Lasek Starołęcki Wielebnych OO. Karmelitów Strictoris Obserwantove. W 1703 r. podczas Potopu Szwedzkiego Dębinę splądrowano i wycięto ponad 300 dębów. W czasach Wielkiego Księstwa Poznańskiego willę tutaj miała Ludwika – żona namiestnika – Antoniego Radziwiłła. W 1820 roku wybudowano Drogę Dębińską, która miała ułatwić księżnej dojazd do jej pałacyku. W latach 1820-1840 przy ulicy wybudowanych zostało wiele domków letniskowych i willi. Powstawały ogródki rozrywkowe, pergole, altany, pawilony muzyczne, podesty do tańca, muszle koncertowe, kręgielnie oraz inne obiekty: np. strzelnica Bractwa Kurkowego, ogród Wiktoria (Park ks. Józefa), Vogielka (Wesołe Miasteczko). W 1834 r. powstało w Poznaniu Towarzystwo do Upiększania Miasta i Jego Okolic. Pierwszym prezesem Towarzystwa został naczelny prezes Wielkiego Księstwa Poznańskiego Edward Flottwell, jego członkami honorowymi byli: hrabia Edward Raczyński i księżna Ludwika Radziwiłłówna. Działalność Towarzystwa polegała m.in. na wprowadzaniu drzew przyulicznych oraz zakładaniu zieleńców. Po kasacji zakonu Karmelitów Trzewiczkowych w 1856 roku Dębinę przejął rząd pruski, a w 1904 miasto. W tym czasie w południowej części Dębiny wykopano kilkadziesiąt studni, a w latach 20 XX wieku powstały stawy infiltracyjne ujęć wody dla Poznania. Te działania odbiły się ujemnie na stanie lasu. Degradację terenu miała powstrzymać akcja „Ratować Dębinę”, która odbyła się w latach 1929-1931 przez Komitet Ochrony Przyrody. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku, powierzchnia lasów w ówczesnych granicach miasta Poznania wynosiła:

• Las „Dębina” – 89 ha (najstarszy las komunalny przekazany przez Księżnę Ludwikę Radziwiłłównę, własność Zarządu Miejskiego),
• Las Golęciński – 46 ha (własność Skarbu Państwa),
• Las na Malcie – 26 ha (własność prywatna).

Kolejne powiększenie lasów miejskich nastąpiło w 1924 roku, kiedy władze miejskie wykupiły majątek ziemski Naramowice. Nieużytki wchodzące w jego skład (25 ha) zostały zalesione, jednak zalesienie na ponad 12 ha nie udało się. W 1937 roku Ogrody Miejskie zalesiły kolejne 7,5 ha nieużytków. W celu rozwoju i ochrony istniejącej zieleni w tym Dębiny, władze miejskie rozpisały konkurs na opracowanie koncepcji systemu zieleni miejskiej. Został wybrany projekt opracowany przez wybitnego architekta-urbanistę Władysława Czarneckiego, który przewidywał m. in. utworzenie czterech klinów zieleni: północnego (naramowickiego), południowego (dębińskiego), wschodniego (maltańskiego) i zachodniego (golęcińskiego).

Mimo, że projekt ten zyskał aprobatę środowiska naukowego (prof. dr A. Wodziczki, który brał czynny udział w organizowaniu lasów miejskich) do wybuchu II wojny światowej nie został zrealizowany. Był natomiast realizowany w czasie II wojny światowej, kiedy to okupant odebrał ziemie właścicielom ziemskim bez wypłaty odszkodowań i wykonał zalesienia we wschodnim i zachodnim klinie zieleni (ok. 600 ha). W części wschodniej na terenach: Malty, Kobylegopola, Antoninka i Zielińca, w części północno-zachodniej na terenach: Golęcina, Strzeszynka, Psarskiego i Krzyżownik. Pracami zalesieniowymi kierowali: mgr inż. Jan Załęski (klin wschodni) i mgr inż. Witold Porankiewicz (klin północno-zachodni). Zalesienia były wykonywane materiałem pochodzenia rodzimego, głównymi gatunkami były: dąb, brzoza, sosna,

olcha, a domieszkowymi: lipa, grab, topola, modrzew. Na najsłabszych glebach sadzono brzozę i olchę tworząc drzewostany przedplonowe. Na terenach zalesianych mgr inż. Jan Załęski przeprowadził badania glebowe, celem ustalenia żyzności siedlisk. Prowadzono również prace retencyjne: w klinie zachodnim utworzono jezioro Rusałka z wód rzeki Bogdanki, a na terenie klina wschodniego Jezioro Malta o mniejszej powierzchni niż dzisiejsza ze spiętrzenia wód Cybiny. Ziemia pochodząca z wykopów była rozprowadzana w sąsiedztwie jezior i tereny te następnie zalesiano. Dalsze zalesienia klinów kontynuowano już po II wojnie światowej. Do początku lat 50-tych ubiegłego wieku zalesiono 593 ha, z czego 91 ha przypadało na klin wschodni, a 177 ha na klin północno-zachodni. Pozostałe zalesienia realizowano na terenach byłych majątków: Naramowice, Marcelin i Edwardowo wokół Ławicy i na południe od Dębiny. W 1953 roku powierzchnia lasów komunalnych wynosiła 2000 ha, oprócz zalesień w ich skład weszły upaństwowione kompleksy leśne byłych majątków: Strzeszyn, Edwardowo, Naramowice oraz lasy drobnej własności. Polityka zwiększania lesistości miasta Poznania jest kontynuowana, dlatego Wydział Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta Poznania przekazuje Zakładowi Lasów Poznańskich grunty pod zalesienia bądź prowadzi wykup lasów prywatnych, które są poddawane silnej presji urbanizacyjnej.

Zakład Lasów Poznańskich będący jednostką organizacyjną Urzędu Miasta Poznania działa od dnia 1 stycznia 2011 na podstawie uchwały Rady Miasta Poznania nr LXXX/1226/V/2010 z dnia 9 listopada 2010 r.

Lasy komunalne w administracji jednostki Urzędu Miasta Poznania Zakładu Lasów Poznańskich są położone w całości w granicach administracyjnych stolicy Wielkopolski.

Lesistość na terenie miasta Poznania wynosi ok. 15 % a główną osią poznańskich klinów zieleni są lasy w administracji Zakładu Lasów Poznańskich, które stanowią ponad połowę (ok. 2400 ha) rozdrobnionej struktury własnościowej całości lasów miejskich.

Grunty lasów komunalnych graniczą z jednostkami Lasów Państwowych o łącznej powierzchni ok. 1200 ha: od północy z Nadleśnictwem Łopuchówko, od wschodu i południa z Nadleśnictwem Babki, od zachodu z Nadleśnictwem Konstantynowo, ponadto graniczą z rozdrobnionymi lasami prywatnymi o powierzchni około 450 ha.

W lasach komunalnych miasta Poznania ze względu na specyfikę lokalizacji w dużej aglomeracji miejskiej, funkcje społeczne i ochronne, są funkcjami priorytetowymi, dlatego 3 istniejące leśnictwa podzielono na następujące uroczyska:

• Leśnictwo Marcelin: ur. Dębina, ur. Marcelin, ur. Naramowice, ur. Piątkowo, ur. Ławica, ur. Piotrowo, ur. Starołęka.
• Leśnictwo Zieliniec – Antoninek: ur. Bogucin, ur. Poligon, ur. Zieliniec, ur. Kobylepole, ur. Malta, ur. Miłostowo, ur. Spławie, ur. Strzelnica, ur. Warszawskie.
• Leśnictwo Strzeszynek: ur. Golęcin, ur. Psarskie, ur. Strzeszyn, ur. Strzeszynek, ur. Wola, ur. Krzyżowniki.

Zakład Lasów Poznańskich jest jedynym w Polsce samorządowym zakładem budżetowym, który wykonuje zadania z zakresu zrównoważonej gospodarki leśnej oraz nadzoru nad lasami prywatnymi a zarazem prowadzi działalność na rzecz miasta w zakresie zadrzewień i architektury krajobrazu w tym usuwania złomów i wywrotów, specjalistycznych usług diagnostycznych drzew oraz prac arborystycznych na wysokości.

Zakład Lasów Poznańskich posiada innowacyjne wytyczne wskazujące na odmienny sposób gospodarowania i realizację funkcji pozaprodukcyjnych (ochronnych i społecznych) pn.: „Kierunkowe wytyczne dotyczące gospodarowania lasami komunalnymi miasta Poznania” przyjęte Zarządzeniem nr 863/2021/P Prezydenta Miasta Poznania z dnia 17 listopada 2021 r., które stanowi aktualizację „Wytycznych dotyczących gospodarowania lasami komunalnymi Miasta Poznania” przyjętych Zarządzeniem nr 183/2012/P Prezydenta Miasta Poznania z dnia 19 marca 2012 r. Wytyczne kładą szczególny nacisk na dostosowanie lasów do zmian klimatycznych, co jest realizowane między innymi poprzez:

• rezygnację z rębni zupełnych na rzecz rębni złożonych o wieloletnim okresie odnowienia,
• preferowanie cięć odsłaniających umożliwiających odnowienie naturalne przyszłego pokolenia lasu,
• preferowanie gatunków o największej żywotności i odporności na niekorzystne zmiany klimatyczne a nie gatunków o najlepszych właściwościach technologicznych,
• pozostawianie martwego drewna w możliwie największej ilości, jednakże w rozmiarze dostosowanym do zagrożeń wynikających z ochrony przeciwpożarowej, wystąpienia gradacji owadów wtórnych, udatności odnowienia naturalnego oraz bezpieczeństwa użytkowników ścieżek i dróg leśnych. Pozostawianie martwego drewna przyczynia się do zwiększenia bioróżnorodności oraz spowolnionego uwalniania węgla do atmosfery, co jest szczególnie ważne w łagodzeniu zachodzących zmian klimatycznych,
• ochrona terenów podmokłych i starodrzewi.

Przedmiot działalności Zakładu stanowią zadania o charakterze użyteczności publicznej w zakresie:
I. zadań objętych dotacjami przedmiotową i celową, tj.

1. zarządzania i gospodarki gminnymi zasobami lasów komunalnych;
2. nadzoru nad lasami niestanowiącymi własności Skarbu Państwa;
3. prowadzenia działalności z zakresu gospodarki leśnej;
4. retencji i gospodarki wodnej wód w ciągu rzeki Cybiny;

II. zadań pokrywanych z przychodów własnych, tj.

1. wykonawstwa z zakresu zadrzewień;
2. podejmowania czynności dotyczących małej retencji wodnej;
3. wykonawstwa w zakresie architektury krajobrazu, w tym jego kształtowania;
4. usuwania drzew lub krzewów stanowiących złomy lub wywroty na działkach stanowiących własność Miasta Poznania lub Skarbu Państwa, a będących w dyspozycji Prezydenta Miasta Poznania;

III. wykonywania innych czynności niezbędnych i wspomagających realizację zadań, o których mowa w pkt. I i II